Tanatologia psychologiczna

Dlaczego warto?

Śmierć jest doświadczeniem uniwersalnym, jednak nadal pozostaje tematem tabu. Według aktualnych analiz epidemiologicznych liczba osób wymagających opieki paliatywnej w Polsce będzie systematycznie wzrastać w kolejnych dekadach, przy jednoczesnym niedoborze profesjonalnie przygotowanego personelu. Kierunek odpowiada na rekomendacje WHO dotyczące integracji opieki u kresu życia z systemem ochrony zdrowia oraz na potrzebę kształcenia interdyscyplinarnego.

Kierunek „Tanatologia psychologiczna” opracowany został dla osób, które chcą towarzyszyć umierającym i ich bliskim z pogłębioną świadomością, przygotowaniem merytorycznym oraz w sposób profesjonalny – zarówno w praktyce zawodowej, jak i osobistej. Program powstał we współpracy z Instytutem Dobrej Śmierci oraz ekspertkami i ekspertami z obszaru psychologii, medycyny, etyki, rytuałów i pracy z żałobą.

Studia podyplomowe „Tanatologia psychologiczna” to zupełna nowość na rynku edukacyjnym i rozwojowym. Odpowiadają na potrzeby współczesnego społeczeństwa zarówno w obszarze wsparcia emocjonalnego, jak i profesjonalnej pracy z osobami w kryzysie egzystencjalnym.

Tanatologia psychologiczna to nie tylko wiedza – to kompetencja przyszłości. Jako nowy obszar kształcenia wyróżnia się aktualnością, interdyscyplinarnością i praktycznym zastosowaniem. Otwiera drzwi do pracy w obszarach takich jak pomoc psychologiczna, opieka paliatywna, wsparcie kryzysowe czy edukacja społeczna.

Jakie są kluczowe atuty?

• Kompetencje przyszłości – studia pozwalają rozwijać umiejętności wysoko cenione w zawodach pomocowych, edukacyjnych i społecznych: odporność psychiczną, komunikację i wrażliwość społeczną. Starzejące się społeczeństwo, kryzysy zdrowia psychicznego i doświadczenia straty sprawiają, że te kompetencje są dziś bardziej potrzebne niż kiedykolwiek. Rozwijają one nie tylko zawodowo, ale także pozwalają lepiej rozumieć drugiego człowieka i współczesny świat.
• Unikalna, specjalistyczna wiedza – tanatologia psychologiczna porusza zagadnienia związane z psychologią śmierci, żałoby i straty – obszary rzadko obecne w standardowych programach kształcenia. Studia podyplomowe na tym kierunku pozwalają zdobyć kompetencje, których wciąż brakuje na rynku pracy.
• Interdyscyplinarne podejście – program łączy psychologię, medycynę, socjologię i etykę, dając szeroką i nowoczesną perspektywę.
• Doświadczeni praktycy i eksperci – zajęcia prowadzone przez ekspertów-praktyków z doświadczeniem w pracy z osobami w sytuacjach granicznych i kryzysowych.
• Bezpieczna przestrzeń rozwoju osobistego – to nie tylko studia – to także proces pogłębiania własnej świadomości, pracy z emocjami i budowania dojrzałości psychologicznej.
• Zastosowanie w wielu ścieżkach kariery – studia przygotowują do pracy m.in. w obszarze wsparcia psychologicznego, opieki paliatywnej, edukacji, HR czy instytucji pomocowych.

Dla kogo?

Kierunek został zaprojektowany z myślą o osobach, które w swojej pracy zawodowej lub rozwoju osobistym stykają się z tematami straty, kryzysu i wsparcia drugiego człowieka. To propozycja dla tych, którzy chcą zdobyć unikalne, specjalistyczne kompetencje i wyróżnić się na rynku pracy.

• Psychologów i psychoterapeutów – poszerzenie warsztatu o pracę z żałobą, stratą i doświadczeniami granicznymi pozwala jeszcze skuteczniej wspierać pacjentów w najtrudniejszych momentach życia.
• Pracowników ochrony zdrowia (lekarzy, pielęgniarek, ratowników medycznych) – codzienny kontakt z chorobą, cierpieniem i śmiercią wymaga nie tylko wiedzy medycznej, ale także kompetencji psychologicznych i komunikacyjnych.
• Pracowników socjalnych i instytucji pomocowych (np. MOPS, OPS) – praca z osobami w kryzysie, rodzinami po stracie czy osobami starszymi wymaga szczególnej wrażliwości i przygotowania do towarzyszenia w procesie żałoby.
• Pedagogów, nauczycieli i pracowników oświaty – współczesna szkoła coraz częściej mierzy się z tematami straty, kryzysów psychicznych i wsparcia uczniów w trudnych sytuacjach życiowych.
• Pracowników HR i managerów – umiejętność reagowania na sytuacje kryzysowe w organizacji (np. śmierć pracownika, trudne doświadczenia zespołu) staje się ważnym elementem odpowiedzialnego zarządzania.
• Duchownych, osób zaangażowanych w opiekę duszpasterską i wolontariat – towarzyszenie osobom w obliczu śmierci i straty wymaga pogłębionej wiedzy psychologicznej i umiejętności prowadzenia wspierających rozmów.
• Osób pracujących w hospicjach i opiece paliatywnej – bezpośrednia praca z osobami u kresu życia wymaga wyjątkowych kompetencji emocjonalnych i profesjonalnego podejścia do procesu umierania.
• Absolwentów kierunków społecznych i humanistycznych – to szansa na zdobycie specjalizacji, która wyróżnia na rynku pracy i otwiera nowe ścieżki kariery.
• Osób zainteresowanych rozwojem osobistym i tematyką egzystencjalną – studia stanowią także przestrzeń pogłębionej refleksji nad życiem, śmiercią i sensem – w wymiarze osobistym i społecznym.

Program studiów

Program odpowiada na współczesne wyzwania kliniczne, społeczne i etyczne w obszarze opieki u kresu życia. Stanowi odpowiedź na lukę w kształceniu przed- i podyplomowym w Polsce, tworząc pierwszy akademicki model przygotowania interdyscyplinarnego, zgodny z rekomendacjami WHO oraz europejskimi standardami edukacji paliatywnej.

MODUŁ 1. Wstęp do tanatologii – interdyscyplinarna dziedzina nauki. Wielokulturowe perspektywy umierania i śmierci 
•    Tanatologia: historia, badania, cele i funkcje
•     Kierunki rozwoju tanatologii
•    Człowiek wobec śmierci – koncepcje, postawy (ujęcie filozoficzne i psychologiczne), lęki
•    Tanatopsychologia w Polsce i na świecie  
•    Przemijanie, umieranie, śmierć, żałoba – różnice kulturowe
•    Samoświadomość własnej śmierci
MODUŁ 2. Radzenie sobie ze stratą – warsztaty 
•    Czym jest strata? Strata pierwotna i wtórna. Zmiana jako część życia
•    Radzenie sobie ze stratą. Różnice w pracy z osobą w kryzysie psychicznym a osobą doświadczającą straty
•    Nieuznawane straty. „Masz prawo cierpieć”
•    Moja strata. Czyli jak osoba udzielająca innym wsparcia może (a właściwie musi?) dbać o siebie. Miejsce na własną stratę
•    Techniki werbalne i pozawerbalne w pracy z osobą w doświadczeniu straty
MODUŁ 3. Lęk przed  śmiercią (w tym tanatofobia) 
•    Lęk jako zjawisko psychologiczne
•    Psychospołeczne uwarunkowania lęku przed śmiercią (cechy osobowości, a lęk przed śmiercią; mechanizmy obronne a lęk przed śmiercią; sens życia a lęk przed śmiercią)
•    Tanatofobia (objawy, diagnoza, leczenie)
•    Radzenie sobie z emocjami – model ABCD emocji
•    Zagadnienie poczucia kontroli, wpływu i samoskuteczności 
•    Zdrowe rozumienie nadziei i akceptacji 
•    Łagodzenie lęków i niepokojów – krótkoterminowe interwencje terapeutyczne
MODUŁ 4. Postawy wobec śmierci i umierania. Umieranie – aspekt medyczny/biologiczny, psychiczny, duchowy 
•    Psychologiczna specyfika postaw wobec śmierci – koncepcje śmierci (psychoanalityczna, egzystencjalna, społeczna); myślenie o śmierci, wypieranie, negacja, racjo racjonalizacja śmierci
•    Oznaki i objawy diagnozy umierania; rodzaje śmierci
•    Biologiczny wymiar umierania i śmierci 
•    Psychologiczny wymiar umierania i śmierci 
•    Duchowy wymiar umierania i śmierci
MODUŁ 5. Duchowość - duchowe aspekty końca życia (NDE, przeżycia wewnętrzne, wgląd duchowy, pożegnanie, przeżycia religijne)
•    Duchowość – wieloznaczność pojęcia, mnogość definicji
•    Zdrowie duchowe pacjenta, rozpoznanie jego potrzeb duchowych, sfery duchowego życia oraz wrażliwość duchowa
•    Życie wewnętrzne, rozwój duchowy 
•    Praca z pacjentem umierającym – jak odpowiadać na ból duchowy, pytania i odpowiedzi na temat sensu życia; przebaczenie, pojednanie, podsumowanie życia 
•    NDA – Świadomość zbliżania się śmierci; pragnienie śmierci; umieranie jako proces duchowy
MODUŁ 6. Wsparcie psychologiczne w opiece paliatywnej, stan terminalny, a jakość życia chorego 
•    Ocena jakości życia chorych, narzędzi pomagające ocenić (quality of life)
•    Wsparcie emocjonalne pacjenta i jego rodziny (opiekunów)
•    Psychoonkologia w opiece paliatywnej
•    Przygotowanie do śmierci (wytyczne Hockleya)
•    Okresy zaawansowanego stadium choroby – preterminlne, faza terminalna, umieranie i agonia
•    Aspekty sedacji w opiece paliatywnej 
MODUŁ 7. Doula śmierci, towarzyszenie osobom umierającym i ich rodzinom
•    Filozofia hospicyjna
•    Proces umierania
•    Strategie troski 
•    Opieka nad ciałem 
•    Rytuał czuwania
•    Doula śmierci– zawód czy wolontariat
MODUŁ 8. Psychologia żałoby, praca z osobą w żałobie (pomoc psychologiczna) – warsztaty
•    Definicje i rodzaje żałoby
•    Wymiary żałoby
•    Proces żałoby
•    Model żałoby
•    Różnice między żałobą a depresją
•    Wsparcie w żałobie – towarzyszenie czy terapia?
MODUŁ 9. Aspekty etyczne i prawne dotyczące końca życia
•    Terapia uporczywa i daremna 
•    Eutanazja i samobójstwo wspomagane
•    Godne umieranie – prawa człowieka umierającego 
•    Eutanalogia
•    Autonomia pacjenta, odmowa leczenia, testament życia, pełnomocnik medyczny
•    Śmierć aspekty prawne – dziedziczenie, spadek itd. 
MODUŁ 10. Suicydologia i psychologiczne aspekty samobójstwa 
•    Specyfika żałoby po stracie samobójczej 
•    Żałoba w rozumieniu dzieci i młodzieży 
•    Psychologiczne i społeczne skutki prób samobójczych
•    Pojęcie, cele i zakres postwencji; modele działań postwencyjnych
•    Etapy i procedury planowania działań postwencyjnych w instytucjach. Współpraca międzyinstucjonalna w procesie postwencji. Zasady bezpiecznej komunikacji w procesie postwencji
•     Profilaktyka wypaleni oraz dbałość o odporność psychiczną specjalisty
MODUŁ 11. Tanatologia medyczna (sądowo-lekarska) 
•    Tanatochronologia – ustalanie czasu zgonu
•    Traumatologia sądowa – przyczyny śmierci
•    Postępowanie w przypadku śmierci naturalnej, nagłej i gwałtownej
•    Kryteria śmierci mózgu, znamiona śmierci 
MODUŁ 12. Branża fenuralna (tanatopraksja, pochówek, ceremonie, rytuały)
•    Branża funeralna w Polsce (Polski rynek pogrzebowy a trendy europejskie i światowe)
•    Kluczowe podmioty w branży funeralnej i zależności między nimi; stare i nowe zawody funeralne
•    Branża a standardy etyczne
•    Rytuały pogrzebowe w perspektywie antropologicznej: rys teoretyczny, pogrzeb w różnych kulturach i tradycjach wyznaniowych, rola rytuału w pożegnaniach
•    Ceremonia świecka i humanistyczna, czyli jaka? – struktura, przygotowanie, przykłady; Pogrzeb domowy: stara-nowa droga
•    Inhumacja, kremacja, terramacja, akwamacja, przekazanie na cele naukowe: różne sposoby postępowania z ciałem zmarłego a możliwości prawne i formalne
•    „Zielone” trendy w branży funeralnej

 

 

Organizator zastrzega sobie możliwość dokonania zmian w programie studiów.

Czas trwania i organizacja

Liczba godzin/semestrów: 160 godzin / 2 semestry

Dni odbywania się zajęć: sobota, niedziela

Forma studiów: online w czasie rzeczywistym

Warunki zaliczenia: pisemny egzamin końcowy po każdym semestrze studiów

 

 

Opłaty